Jak zapobiegać próchnicy zębów u dzieci i młodzieży?

Próchnica to najczęstsza choroba przewlekła u dzieci, bardziej powszechna niż astma czy cukrzyca. Według badań dotyka ponad 50% polskich trzylatków i ponad 80% dzieci w wieku szkolnym. Brzmi przerażająco, ale dobra wiadomość jest taka że próchnica jest w dużej mierze chorobą której można zapobiegać. W gabinecie Świderek w Otwocku codziennie pracujemy z rodzicami nad tym żeby ich dzieci miały zdrowe zęby.

Czym jest próchnica i skąd się bierze?

Próchnica to choroba zakaźna wywoływana przez bakterie, głównie Streptococcus mutans. Bakterie te żywią się cukrami z jedzenia i produkują kwasy które rozpuszczają szkliwo zęba tworząc ubytek. Im więcej cukru w diecie i im gorsza higiena, tym więcej bakterii i kwasów a co za tym idzie większe ryzyko próchnicy.

Ważna uwaga dla rodziców próchnica jest chorobą zakaźną! Bakterie próchnicotwórcze mogą być przekazane dziecku przez rodziców przez wspólne sztućce, całowanie w usta lub oblizywanie smoczka. Dlatego higiena jamy ustnej rodziców ma bezpośredni wpływ na zdrowie zębów dziecka.

Jak dbać o higienę zębów u dziecka?

Prawidłowe mycie zębów to najważniejsza rzecz którą możesz zrobić dla zdrowia zębów swojego dziecka. Kilka zasad które naprawdę działają:

• Zacznij myć zęby od razu gdy się pojawią pierwszy ząbek to czas na pierwszą szczoteczkę.
• Myj dwa razy dziennie rano po śniadaniu i wieczorem przed snem. Wieczorne mycie jest kluczowe!
• Używaj pasty z fluorem dla dzieci do 3 lat pasta wielkości ziarnka ryżu, powyżej 3 lat wielkości ziarnka grochu
• Myj zęby dziecku sam do 8-10 roku życia małe dzieci nie mają wystarczającej sprawności manualnej żeby myć zęby skutecznie. Możesz pozwolić żeby dziecko próbowało samo ale zawsze dokończ mycie
• Myj przez 2 minuty ustaw minutnik żeby wiedzieć ile czasu minęło lub używaj timera
• Nie płucz ust wodą po myciu fluor z pasty powinien zostać na zębach jak najdłużej. Wypluj pastę ale nie płucz ust

Dieta a próchnica, co najbardziej szkodzi zębom dziecka?

Dieta ma ogromny wpływ na zdrowie zębów. Nie chodzi tylko o to co dziecko je, ale jak często i kiedy. Każde spożycie cukru to atak kwasów na szkliwo który trwa około 20-30 minut. Jeśli dziecko podjada przez cały dzień zęby nie mają czasu się oczyścić.

Największe zagrożenia dla zębów dziecka:

• Słodkie napoje sok owocowy, nektar, kompot, słodzone mleko modyfikowane, cola. Zawierają ogromne ilości cukru i kwasów które niszczą szkliwo.
• Podjadanie między posiłkami każda przekąska to kolejny atak kwasów. Trzy posiłki dziennie są zdrowsze dla zębów niż ciągłe podjadanie
• Słodycze lepkie i ciągliwe żelki, toffee, cukierki przyklejają się do zębów i długo pozostają w kontakcie ze szkliwem
• Zasypianie z butelką mleko lub sok w butelce podczas zasypiania to jeden z głównych powodów tzw. "próchnicy butelkowej"

Co chroni zęby dziecka:

Ślina to naturalna ochrona zębów dziecka zawiera minerały takie jak wapń i fosfor które wzmacniają szkliwo i pomagają odbudować je po ataku kwasów. Działa jak naturalny bufor neutralizując kwasy powstające po spożyciu cukrów i słodkich napojów. Ślina płucze też jamę ustną usuwając resztki jedzenia i bakterie które powodowują próchnicę. Dlatego tak ważne jest żeby dziecko piło dużo wody- nawodnienie organizmu to zdrowa produkcja śliny a suche szkliwo narazone jest na próchnicę.

Lakowanie zębów czyli mechaniczna ochrona przed próchnicą

Lakowanie to zabieg który uszczelnia bruzdy i zagłębienia na powierzchniach żujących zębów trzonowych. To właśnie tam próchnica najczęściej się rozwija u dzieci bo szczoteczka ciężko wyczyścic głębokie bruzdy.

Lakowanie jest bezbolesne, trwa kilka minut i chroni ząb przez kilka lat. Najważniejszy moment to gdy wyrzynają się pierwsze stałe zęby trzonowe około 6 roku życia. Drugie stałe zęby trzonowe pojawiają się około 12 roku życia- je też warto lakować zaraz po wyrżnięciu.

Fluoryzacja tj. chemiczne wzmocnienie szkliwa

Fluor wbudowuje się w strukturę szkliwa tworząc twardszą i bardziej odporną na kwasy warstwę ochronną. Stosujemy go na dwa sposoby:

• Pasta z fluorem codziennie podczas mycia zębów
• Profesjonalna fluoryzacja w gabinecie aplikacja preparatu z wysokim stężeniem fluoru co 3-6 miesięcy.

Regularne wizyty u dentysty w celu wczesnego wykrycia próchnicy

Ogniska próchnica na wczesnym etapie sa małe, bezbolesne i tanie w leczeniu. Ta sama próchnica zaniedbana przez kilka miesięcy może urosnąć do rozmiarów wymagających leczenia kanałowego. Dlatego zalecamy wizyty kontrolne co 3-6 miesięcy od momentu pojawienia się pierwszych zębów mlecznych.

Wczesna wizyta adaptacyjna- gdy dziecko ma około roku to też profilaktyka. Dziecko które znа gabinet nie boi się dentysty.

Próchnica wczesnego dzieciństwa tzw. próchnica butelkowa

Próchnica wczesnego dzieciństwa to agresywna forma próchnicy która dotyka dzieci między 1 a 5 rokiem życia. Może zniszczyć wszystkie zęby mleczne w ciągu kilku miesięcy. Głównymi przyczynami są:

• Zasypianie z butelką z mlekiem lub sokiem
• Karmienie piersią na żądanie w nocy po wyrżnięciu pierwszych ząbków
• Ciągłe podjadanie słodkich przekąsek przez cały dzień

Jeśli zauważysz białe kredowe plamy na zębach dziecka- to wczesny sygnał próchnicy. Reaguj natychmiast! na tym etapie leczenie jest proste i bezbolesne.

5 najważniejszych rzeczy które możesz zrobić teraz

• Myj zęby dziecku dwa razy dziennie pastą z fluorem rano i wieczorem
• Ogranicz słodkie napoje zastąp je wodą i niesłodzonym mlekiem
• Nie pozwalaj na podjadanie między posiłkami
• Wykonaj lakowanie gdy wyrżną się pierwsze stałe zęby trzonowe
• Przychodź na kontrole co 3-6 miesięcy wczesne wykrycie próchnicy to proste i tanie leczenie

Przeczytaj też: Zęby mleczne - dlaczego trzeba je leczyć? | Lakowanie zębów u dzieci | Kiedy dziecko powinno pierwszy raz pójść do dentysty?